dedykuję nieco wiadomości z anatomii i fizjologii pszczół:
Ja Pszczoła
1. Główne części mojego ciała? głowa, tułów i odwłok.
2. Jak ja pszczoła oddycham?
W moim ciele, funkcję rozprowadzania tlenu spełnia system rurek zwanych tchawkami, których zakończenia wnikają do tkanek. Tchawki, 10 parami przetchlinek (otworów) znajdujących się po bokach tułowia, łączą się ze środowiskiem zewnętrznym. Mechanizm wymiany powietrza umożliwiają worki powietrzne w przestrzeniach mojego ciała.
3. Czy mam serce?
Oczywiście, choć spełnia taką samą rolę, ma zupełnie inny kształt niż u człowieka. Moje serce znajduje się w grzbietowej części odwłoka i składa się z pięciu wydłużonych komór przedzielonych zastawkami. Aorta przebiega przez tułów do głowy i tu przy mózgu posiada rozwidlone zakończenie. Moja krew to hemolimfa i jest bezbarwna.
4. Mój układ nerwowy?
Miarą mojego układu nerwowego jest neuron, ogółem posiadam około miliona neuronów, najwięcej w mózgu o objętości 1 mm3. Posiadam doskonale rozwinięte zmysły, którymi odczuwam zapachy (węch mam 1000 razy lepszy od człowieka), smaki, kształty, kolory, drgania, temperaturę. Nie przeszkadzają mi ciemności w ulu.
5. Jak widzę?
Mechanizm widzenia u mnie jest inny niż u człowieka. Mam dwa rodzaje oczu: dwa "złożone", po bokach głowy i trzy "przyoczka" na czubku głowy, ułożone w trójkąt. Każde ze "złożonych" oczy składa się z około 4500 niezależnych oczek, jako oddzielny układ optyczny, dlatego widzę punktowo. Ciekawą zdolnością mojego wzroku jest odbieranie do 300 bodźców wzrokowych w ciągu minuty, a także polaryzacja światła. Pozwala to odróżniać barwy, kształty i orientować się w położeniu słońca, nawet gdy jest przysłonięte chmurami. Odróżniam kilka podstawowych kolorów; biały, żółty i niebieski. Pszczelarz, malując ule w pasiece na różne kolory, ułatwia mi trafienie do mojej rodziny.
6. Jak i czym się odżywiam?
Posiadam trąbkę z długim języczkiem, za ich pomocą pobieram płynne pokarmy: nektar kwiatów i wodę. Posiadam żuwaczki, to nimi rozcieram pokarm stały - grudki pyłku kwiatowego, który mieszam ze śliną. W wolu pokarm jest mieszany i ulega wstępnym przemianom chemicznym. Pokarm przedostaje się do jelita środkowego (żołądka) i dalej do krwi, która wzbogaca energetycznie mój organizm.
7. Moje najważniejsze gruczoły?
Gruczoł jadowy, umiejscowiony w tylnej części odwłoka, jest częścią aparatu żądłowego. Gruczoł wydziela jad pszczeli. Zbiornik jadowy może zawierać ok. 80 mikrogramów jadu. Pszczoła - matka produkuje jad cale życie, natomiast pszczoła - robotnica od 2 do 20 dnia życia. Po użądleniu do skóry człowieka przedostaje się ok. 12 mikrogramów jadu. Na skutek ruchu aparatu żądłowego, jad dostaje się do kanału żądła w czasie żądlenia. Żądlenie nie jest objawem mojej agresji lecz odruchem obronnym. Użądlony człowiek może doznać wstrząsu alergicznego, najczęściej jednak doznaje długoterminowej odporności.
Gruczoł zapachowy, jest narządem wydzielania umieszczonym w odwłoku. Wydzielina gruczołu zapachowego służy porozumiewaniu się i zwoływaniu pszczół tej samej rodziny (ula). Rozchodzeniem się zapachu steruję unosząc odwłok i wachlując skrzydełkami.
Gruczoły gardzielowe, są narządem wydzielania, umieszczone w przedniej części głowy. Zbudowane z wielu (około 550) owalnych pęcherzyków połączonych przewodami z jamą gębową. Stanowią część układu pokarmowego pszczoły, wydzielają mleczko pszczele w pierwszych dniach życia pszczoły.
Gruczoły woskowe, umieszczone w odwłoku i wydzielające wosk, który po wypłynięciu na zewnątrz odwłoka krzepnie w postaci łuseczek. Łuseczkę wyjmuję piętką nóżki i podaję sobie do żuwaczek, którymi przekazuję łuseczkę swym siostrom budującym plastry. Wosk "pocą" młode pszczoły robotnice (między 12 a 18 dniem życia). Wielkość łuseczki wosku obrazuje fakt, że na jeden gram wosku przypada 1000 łuseczek.
8. Jak długo żyję?
Moje życie to nieustanna praca, dniem i nocą. Już mój pierwszy kontakt ze światem zewnętrznym, wymaga samodzielnego "odgryzienia" żuwaczkami zasklepionej woskiem komórki, w której od momentu złożenia jaja przez matkę, przeistaczałam się w larwę, poczwarkę i dojrzałego owada, przez 21 dni. Długość mojego życia determinują czynniki: cechy dziedziczne, pora roku w której się "urodziłam" i pracuję. Długość życia moich sióstr - robotnic w okresie wiosenno - letnim wynosi przeciętnie 4 - 6 tygodni i jest uzależniona od intensywności ich pracy. Natomiast pszczoły które "wylęgają" się u schyłku lata i jesienią, nie podejmując ciężkiej pracy, żyją znacznie dłużej. Ich zadaniem jest przetrwanie zimy i wychowanie pierwszych przedwiosennych pokoleń młodych pszczół, żyją więc od 6 do 8 miesięcy.
9. Jak chodzę i latam?
Mam 3 pary nóżek, z których na pierwszej parze (licząc od głowy), nazywanej też rączkami, mam pędzelki albo grzebienie, którymi sczesuję pyłek kwiatowy z owłosionego tułowia, zebrany na kwiatach - podczas przepychania się do dna kielicha kwiatowego po nektar. Środkową parą nóżek zbieram pyłek z pędzelków i układam go w "koszyczkach" tylnej pary nóżek, tworząc grudki pyłku - zwane "obnóżem".
Mam dwie pary chitynowych, bezbarwnych skrzydełek, z których przednia para jest większa. Skrzydełka służą mi do latania, ale także do "wachlowania". Zapierając się wszystkimi nóżkami o podłoże, poruszam skrzydełkami z prędkością około 400 uderzeń na minutę i powodując ruch powietrza, które wentyluje wnętrze ula.
